W sobotę, 29 listopada, w Gminnym Ośrodku Kultury w Skierbieszowie odbyło się wyjątkowe wydarzenie – promocja książki oraz reportażu filmowego „Za drutami. Z archiwum ludzkich wspomnień”, wydanych w ramach projektu pn. „Rozwój kultury w gminach Kraśniczyn i Skierbieszów sposobem na aktywizację społeczną mieszkańców”. Licznie zgromadzeni mieszkańcy gminy i regionu mieli okazję jako pierwsi zapoznać się z publikacją dokumentującą wspomnienia świadków wysiedleń oraz dramatycznych wydarzeń, jakie dotknęły Zamojszczyznę podczas II wojny światowej.
Książka, autorstwa Bogdana Nowaka, liczy 370 stron i zawiera poruszające relacje osób, które przeżyły obozy przejściowe, rozłąkę z rodzinami, wysiedlenia i codzienny strach towarzyszący wojennej rzeczywistości. Integralną częścią projektu jest reportaż filmowy przygotowany we współpracy z Tomaszem Tomczewskim. Obydwie formy – słowo pisane i obraz – wspólnie tworzą archiwum ludzkich wspomnień, które autorzy ocalają od zapomnienia.
Spotkanie w GOK-u rozpoczęło się o godzinie 16:00. Po krótkim wprowadzeniu uczestnicy mogli obejrzeć reportaż. Autorzy podkreślali, że rozmowy ze świadkami były trudne i pełne emocji – wielu rozmówców wracało do bolesnych przeżyć po raz pierwszy od kilkudziesięciu lat. Często towarzyszyła im długa cisza, łamiący się głos, drżące ręce. Jak zaznaczyli twórcy, te momenty były równie ważne jak wypowiedziane słowa.
Podczas spotkania wszyscy obecni otrzymali bezpłatne egzemplarze książek. Nakład publikacji wyniósł 1000 sztuk, dzięki czemu trafi ona do mieszkańców regionu, szkół, bibliotek i instytucji kultury. Jest to ważny krok w utrwalaniu pamięci o historii Zamojszczyzny – historii często zapomnianej, ale odciśniętej głęboko w losach lokalnych rodzin. Publikacja „Za drutami” przypomina o okupacyjnych wysiedleniach, które były częścią tzw. Aktion Zamość. W latach 1942–1943 tysiące mieszkańców regionu zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów, trafiając do obozów przejściowych i transportów w głąb Generalnego Gubernatorstwa oraz do Rzeszy. Wiele dzieci odebranych rodzicom trafiło do niemieckich obozów, a część z nich germanizowano. Te historie – często opowiadane z trudem – znalazły swoje miejsce w książce i filmie.
Wydarzenie w Skierbieszowie miało nie tylko charakter kulturalny, ale także społeczny i edukacyjny. Było wyrazem szacunku dla świadków historii oraz próbą zachowania lokalnej pamięci dla młodszych pokoleń. Dzięki pracy autorów oraz wsparciu gminy Skierbieszów udało się stworzyć wyjątkowy dokument, który będzie służył mieszkańcom przez lata. Publikacja i reportaż są dowodem na to, jak ważne jest ocalanie ludzkich wspomnień. To opowieść o bólu, stracie, ale także sile i przetrwaniu – historia, która wciąż żyje w pamięci naszych bliskich, sąsiadów i przodków.
